Zicht op zuiveringskringen

Het gebied dat water afvoert naar één rioolwaterzuiveringsinstallatie is een zuiveringskring. Die kringen vormen één systeem, maar de buizen en leidingen zijn deels van gemeenten – vaak meerdere per zuiveringskring – en deels van het hoogheemraadschap. Dat betekent dat het functioneren van het ene deel effect heeft op de andere delen van het stelsel. In Noorderkwartier lopen verschillende initiatieven om die wisselwerking beter in beeld te krijgen én te optimaliseren.

Water
Wat hebben we wel?

Noordkop aan de slag met knelpunten
“In het uitvoeringsprogramma waterketen van de Noordkop is ook het optimaliseren van de zuiveringskringen meegenomen”, vertelt Robin Bos, beleidsadviseur Waterketen en Riolering bij HHNK. “De neiging is dan groot om eerst alles uit te zoeken en te modelleren op basis van meetgegevens, maar die ontbreken vaak. Daarom zijn wij gaan kijken: wat hebben we wél? Wat is er aan metingen en data, welke kennis van onze stelsels en ervaringen hebben we die ons helpen beoordelen hoe het systeem functioneert? Door informatiebronnen te verbinden, kom je al een heel eind. Want ook zonder uitputtende gegevens zie je waar problemen ontstaan bij zware regenval, of waar gemalen meer water verpompen dan je zou verwachten, bijvoorbeeld door instroom van oppervlaktewater.”

Verbeterprojecten op stoom
De samenwerkingsregio bracht per gemeente en zuiveringskring knelpunten in kaart, inclusief waarschijnlijke oorzaken. Inmiddels lopen er diverse verbeterprojecten. Robin: “Zoals in Anna Paulowna, waar de gemeentelijke rioolgemalen die afvoeren naar het boostergemaal van HHNK hun beoogde capaciteit nog niet halen. We gaan samen onderzoeken hoe we het systeem beter kunnen laten functioneren. En in Warmenhuizen hebben we met een groot bedrijf dat veel water loost op het gemeentestelsel, afspraken gemaakt om dat rechtstreeks op het stelsel van HHNK te gaan doen. Zo wordt het gemeentestelsel minder belast en hebben wij minder onderhoud aan het gemaal dat nu al dat water verwerkt. De komende twee jaar pakken we zo veel mogelijk op om het systeem als geheel te optimaliseren. Dat kan dus ook als je niet alle cijfers compleet hebt: samen weet je meer dan je denkt!”

Zuiveringskringen systeem
De hele zuiveringskring in een beheersysteem

Zaanstreek-Waterland voegt digitale data samen
Het Plusteam van de regio Zaanstreek-Waterland, dat als een vliegende keep projecten in de afvalwaterketen oppakt, heeft zijn aandacht gevestigd op de zuiveringskringen. “We zijn gewend om op gemeenteniveau naar onze stelsels te kijken”, zegt specialist stedelijk water Timo Nierop. “Ondertussen werkt HHNK aan een afvalwatervisie, waarin juist op zuiveringsniveau wordt gekeken. Dat was voor ons aanleiding om onze data op zuiveringsniveau samen te voegen. Niet alleen uit onze geografische informatiesystemen – dat is vaker gedaan - maar ook inspectiegegevens. Doordat we de afgelopen paar jaar veel energie hebben gestoken in het uniformeren van onze gegevens, ging dat relatief eenvoudig. Zo hebben we nu overzicht per zuiveringskring. Niet alleen over de ligging en ouderdom van de stelsels, maar ook over de kwaliteit: hoe zit het met de waterdichtheid? De stabiliteit? De afstroming?”

Dataspecialist Jafeth Heining vult aan: “Een belangrijke meerwaarde van deze samenvoeging is dat je zo samen naar je investeringen kan kijken. Als je in één zuiveringskring bijvoorbeeld een verouderde zuivering hebt én veel leidingen die aan vervanging toe zijn, is dat een goed moment om het hele plan nog eens tegen het licht te houden: waar liggen kansen om sámen te besparen? Of misschien kun je ergens veel regenwater afkoppelen, zodat minder investeringen in de zuiveringsinstallatie nodig zijn. Nu we alles in één systeem hebben, kunnen we dat soort analyses maken.”

Bekijk meer via het Samenwerking in de Waterketen Portaal.

Stelsel van de toekomst

Bevolkingsprognose per gemeente, zuiveringskring én PWN-levensgebied
Plannen en investeringsbeslissingen worden niet alleen gebaseerd op wat er nú gebeurt in de waterinfrastructuur. Gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven kijken ook vooruit. “Een van de meest bepalende parameters voor de belasting van het systeem, is de bevolkingsgroei”, zegt Mark Lamers, die adviseur Waterketen namens HHNK actief betrokken is bij de samenwerking in de waterketen. “Wij hebben nu een tool ontwikkeld die de bevolkingsprognoses helder inzichtelijk maakt op de kaart. Per gemeente, per zuiveringskring van HHNK en per drinkwaterleveringsgebied van PWN.”

De tool maakt gebruik van bevolkingsprognoses van het CBS en Primos en van de Monitor Plancapaciteit die de capaciteit in woningbouwplannen in Noord-Holland en de Metropoolregio Amsterdam bijhoudt. HHNK-programmeur Sander Koning: “De gegevens uit die bronnen hebben we vertaald naar effecten op het afvalwateraanbod - voor de 30 gemeenten, de 15 zuiveringskringen en 9 leveringsgebieden van PWN in Noorderkwartier. Die data gaan we elk jaar updaten. Dat gaat vanaf nu eenvoudig, omdat we deze complexe berekeningen geautomatiseerd hebben.” Mark: “We keken al samen met gemeenten hoe we de toename in het wateraanbod goed kunnen verwerken. Tot nu toe behielpen we ons daarbij met Excel om de effecten daarvan op het (afval)wateraanbod te berekenen. Deze tool bespaart ons dus tijd én geeft ons in één oogopslag inzicht. Zo hebben we nu een mooi instrument om ons in onze gezamenlijke plannen te ondersteunen.”

Het dashboard Bevolkingsprognose per gemeente, zuiveringskring en leveringsgebied is toegankelijk via het Geo Informatie hoofd Portaal van HHNK. Hier zijn alle openbare kaarten en portalen van HHNK te vinden, waaronder ook het Samenwerking in de Waterketen Portaal met nog meer detailinformatie over onze gezamenlijke afvalwaterketen.

12 oktober 2021

Elkaar informeren en inspireren rondom klimaatadaptatie en de waterketen. Haak jij ook aan?

Aanmelden voor de nieuwsbrief

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws en evenementen.

Samenwerking Klimaatadaptatie Noorderkwartier & Samenwerking Waterketen Noorderkwartier stellen samen als doel: het verbinden van partijen die werken aan opgaven voor de waterketen en ruimtelijke adaptatie. 

Vragen? Neem gerust contact op info@samenblauwgroen.nl

Disclaimer