In een brief aan de informateur schets het waterschap een toekomstbeeld waarin de druk op de ruimte in Zaanstad verder toeneemt. Woningbouw, mobiliteit, energietransitie en verduurzaming concurreren om plek, terwijl klimaatverandering zorgt voor extremere weersomstandigheden. Volgens het waterschap kan het gemeentebestuur het zich niet veroorloven water daarin als sluitpost te behandelen.

Wat er als randvoorwaarde, niet als bijzaak
De oproep is helder: neem water en bodem vanaf het begin mee in ruimtelijke plannen. Het waterschap waarschuwt dat zonder die benadering problemen als wateroverlast, droogte en hittestress alleen maar toenemen. Juist in een dichtbebouwde gemeente als Zaanstad kan dat directe gevolgen hebben voor de leefbaarheid van wijken.

Het waterschap biedt aan om actief mee te denken met de gemeente. Door kennis over het watersysteem te combineren met gemeentelijke plannen zouden risico’s eerder in beeld komen en beter kunnen worden opgevangen. Daarbij wordt ook gewezen op kansen: slimme wateroplossingen kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan het tegengaan van hitte in de stad.

Spanningsveld rond Achtersluispolder
Opvallend is dat het waterschap ook concreet ingaat op de toekomst van de rioolwaterzuivering in de Achtersluispolder. Die in stallatie moet de komende jaren worden gerenoveerd en uitgebreid om de groeiende afvalwaterstroom aan te kunnen. De gemeente ziet het gebied ook als potentiële woningbouwlocatie.

Het waterschap stelt daarom voor om samen te onderzoeken of een nieuwe, moderne circulaire zuivering elders in Zaanstad mogelijk is. Daarmee zou ruimte vrijkomen voor woningbouw, terwijl tegelijk wordt geïnvesteerd in een duurzame afvalwaterketen waarin energie, warmte en grondstoffen worden hergebruikt.

Deze suggestie raakt meteen een gevoelig punt: hoe verdeel je eigenlijk de beperkte ruimte tussen woningen, weten en belangrijke voorzieningen zoals waterbeheer?

Positieve toon, maar duidelijke waarschuwing
De brief van het waterschap klinkt behoorlijk positief, maar tussen de regels door lees je toch een duidelijke waarschuwing. Wie water en klimaatadaptatie niet structureel meeneemt, haalt straks problemen en waarschijnlijk extra kosten op de hals.

Nu de coalitieonderhandelingen eraan komen lijkt het waterschap vooral te proberen vroeg hun stempel te drukken op de plannen. De echte vraag blijft: wil de nieuwe coalitie water echt als het uitgangspunt nemen bij ruimtelijke keuzes?

Eén ding staat vast: wie in Zaanstad aan de toekomst bouwt, kan niet om water heen.